بررسی تطبیقی تعهّد اجتماعی در شعر محمّدمهدی جواهری و محمّد فرّخی یزدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

مکتب تطبیقی اروپای شرقی از دهۀ ششم قرن بیستم و تحت تأثیر فلسفۀ مارکسیستی به وجود آمد که از نظر شیوۀ تطبیق، زیرساخت جامعه، یعنی زمینه­های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن را موجب پیدایش روساخت فرهنگی جوامع و ادبیّات و هنر می­دانست. پژوهش حاضر با اهتمام به چنین نظریه­ای تعهّد اجتماعی دو شاعر ایرانی و عراقی، محمد مهدی جواهری و محمد فرّخی یزدی می­پردازد که جوامع آنها دارای همسانی­های مشترک اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بوده­اند. در بخش تحلیل از طریق تحلیل محتوای اشعار دو شاعر، به واقعیت­های ناگوار مطرح شده از سوی آنان که دلالت بر رسالت اجتماعی آنها دارد، اشاره می­کند. پژوهش حاضر، نشان می­دهد که زیرساخت­های مشترک اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران و عراق در زمان این شاعران متعهّد که در طرح واقعیّت­های اجتماعی، رویکردی یکسان داشته، سبب آفرینش گونه­ای از ادبیّات شده است که بیانگر اعتراض، انتقاد و فریاد خاموش آنان در برابر درد و رنج مردم و کاستی­های جامعۀ آنان می­باشد.
 

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

الف. کتاب­ها

  1. آبراهامیان، یرواند(1389)؛ ایران بین دو انقلاب، ترجمه: احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، چاپ هفدهم، تهران، نشر نی.
  2. آرین­پور، یحیی(1350)؛ از صبا تا نیما، جلد دوم، چاپ اوّل، تهران، شرکت سهامی کتاب­های جیبی با همکاری مؤسسۀ انتشارات فرانکلین.
  3. پاینده، حسین(1389)؛ داستان کوتاه در ایران، جلد اوّل، تهران، نیلوفر.
  4. الجواهری، محمدمهدی (2008)؛ دیوان الجواهری (الأعمال الکاملة)، الطبعة الثانیة، بغداد، دارالحریة للطباعة و النشر.   
  5. شفیعی­کدکنی، محمد رضا (1380)؛ شعر معاصر عرب، تهران،  سخن.
  6. غنیمی هلال، محمد (1962)؛ المدخل إلی النقد الأدبی الحدیث، الطبعة الثالثة، القاهرة.
  7. الفاخوری، حنا (1422)؛ الجامع فی تاریخ الأدب العربی (الأدب الحدیث)، الطبعة الاولی، قم، منشورات ذوی القربی.    
  8. فرّخی یزدی، محمد (1363)؛ دیوان فرّخی یزدی، به اهتمام حسین مکی، چاپ هفتم، تهران، امیرکبیر.
  9. فهیمی­فر، اصغر(1374)؛ کلاسیسیسم تا مدرنیسم، چاپ اوّل، تهران، فلق.
  10. محمودزاده، صادق (1387)؛ مقالات طوفانی (مجموعه مقالات دربارۀ فرّخی یزدی)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یزد.
  11. نجم، محمد یوسف (1985)؛ نظریة النقد والفنون والمذاهب الادبیة، بیروت.
  12. الوردی، علی (1390)؛ تاریخ عراق، ترجمه: هادی انصاری، چاپ اوّل، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.

ب. مجلّه­ها

  1. انوشیروانی، علی­رضا (1389)؛ ضرورت ادبیّات تطبیقی در ایران، مجلّة ادبیّات تطبیقی فرهنگستان زبان، شمارۀ 1، سال1 ، صص6-38.
  2. توکلی­محمدی، محمودرضا (1390)؛ بررسی تطبیقی تجلی عشق به میهن در اشعار فرّخی یزدی و معروف الرصافی، نشریة ادبیّات تطبیقی دانشگاه شهید باهنرکرمان، سال سوم، شمارۀ 5، صص45-72.
  3. حسام­پور، سعید و حسین کیانی (1390)؛ بررسی تطبیقی معمای هستی در اندیشۀ خیام نیشابوری و ایلیا ابوماضی لبنانی بر پایۀ مکتب اروپای شرقی، مجلۀ لسان مبین، دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره) قزوین، سال دوم، شمارۀ سوم، صص97-129.
  4. شریف پور، عنایت اله و محمد حسن باقری (1390)؛ مقایسۀ ادبیّات کارگری در اشعار فرّخی یزدی و جمیل صـدقی زهـاوی، فصلنـامۀ لسـان مبیـن، دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره) قزوین، شمارۀ 4 از دورۀ 2، صص61-84.
  5. محمودزاده، صادق (1385)؛ بررسی سبک نثر مقالات فرّخی یزدی‌، مجلۀ کاوش­نامۀ دانشگاه یزد، سال هفتم، شمارۀ13، صص49-71 .                    
  6. مهدوی‌ دامغانی‌،احمد(1376)؛ جواهری‌: شاعر ایرانی‌تبار عرب‌، مجلۀ گلستان، سال‌1، شمارۀ 3، صص34-48 .     
  7. هوشمند، م (1368)؛ محمد مهدی جواهری‌، نشریۀ چیستا، شمارۀ 162 و163، صص242-247.
  8. واقف­زاده، شمسی(1387)؛ تأثیر فرهنگ و ادبیّات پارسی بر شعر محمد مهدی جواهری، مجلۀ ادبیّات تطبیقی دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت، شمارۀ  5 ، صص157-170.