جلوه‌های پایداری و تعهّد در شعر سلمان هراتی و سمیح القاسم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه کاشان

2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه اصفهان

چکیده

ادبیّات پایداری، واکنش شخص یا نسلی مبارز و متعهّد به منظور رهایی، استقلال و آزادی سرزمین، اجتماع، دین و فرهنگ از چنگال متجاوزان و منافقان است که از سرِ تعهّد، در گونه‌های مختلف ادبی خلق می‌شود. مهم‌ترین عامل پیدایش‌ این ادبیّات در کشورهایی نظیر ایران، حملة عراق به این کشور و در فلسطین، اشغال آن سرزمین توسّط صهیونیست‌ها است که به عنوان حلقة مشترک میان ادیبان این دو سرزمین قرار گرفته و موجب موضع‌گیری ادیبان متعهّد نسبت به آن شده است. در این مقاله، سلمان هراتی و سمیح القاسم به عنوان شاعران نامدار و برجستة این‌گونه از ادبیّات معاصر در این دو کشور، مورد واکاوی قرار می‌گیرند. شاعران یادشده، ضمن بهره‌گیری از نمادهای مختلف، متعهّدانه و آرمان‌گرایانه به خلق تصاویر شعری بی‌بدیل همّت گمارده و شعرشان را در خدمت مکتبی قرار دادند که به آن اعتقادی راسخ داشته‌اند. این شاعران، دارای اشتراکات معنایی و ساختاری‌اند که از جمله عمده‌ترین مضامین شعری ایشان، عشق به وطن، بزرگداشت پایداری‌های مردم، ستایش مضمون والای شهادت و تجلیل از شهدا و خادمان وطن، ترسیم ماهیّت حقیقی دشمنان و منافقان، انگیزه‌های ملّی و دینی، آرمان‌گرایی و القای حسّ امید و بشارت در نسل حاضر و نهادینه کردن ارزش‌های والا در نسل آینده رقم خورده است.
 

کلیدواژه‌ها


الف: کتاب‌ها

  • ·     قرآن کریم.

1. جیوسی، سلمی خضراء (1997)؛ موسوعة الأدب الفلسطینی المعاصر، الطّبعة الأولی، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات و النشر.

2. ذوالفقاری، حسن (1381)؛قاف غزل، تهران: چشمه.

3. شفیعی کدکنی، محمدرضا (1380)؛ شعر معاصر عرب، تهران: سخن.

4. القاسم، سمیح (1993)؛ الأعمال الکاملة، الطّبعة الأولی، لبنان: دار سعاد الصباح.

5. ------- (2004)؛ الأعمال الشّعریة الکاملة، الطّبعة الأولی، بیروت: دار العودة.

6. ------- (2007)؛ أبا الطیب هات نبوءتک الجدیدة، الطّبعة الأولی، النّاصرة: ملحق کلّ العرب.

7. ------- (1964)؛ أغانی الدروب، الطّبعة الأولی، النّاصرة: مطبعة الحکیم.

8. ------- (1978)؛ الحماسة، الطّبعة الأولی، عکا: مؤسّسة الأسوار.

9. ------- (1968)؛ دخان البراکین، الطّبعة الأولی، النّاصرة: شرکة المکتبة الشّعبیّة.

10. ------ (1967)؛ دمی على کفی، الطّبعة الأولی، القدس: مکتبة المحتسب.

11. ------ (1973)؛ دیوان (الموت الکبیر)، الطّبعة الأولی، بیروت: دار العودة.

12. ------ (2000)؛ الممثّل و قصائد أخرى (کلمة الفقید)، الطّبعة الأولی، عکا: مؤسّسة الأسوار.

13. محمّدی ری‌شهری، محمّد (1379)؛ میزان الحکمه، قم: مؤسّسة فرهنگی دار الحدیث.

14. مهدیپور، روح‌الله (1379)؛شاعر اندیشه‌پرداز، تهران: کتاب ماه کودک و نوجوان.

15. نمازی شاهرودی، علی (1363)؛ مستدرک سفینه البحار، قم: مرکز اطّلاعات و مدارک اسلامی.

16. هراتی، سلمان (1384)؛ از آسمان سبز، رشت: حوزة هنری سازمان تبلیغات اسلامی.

17. ---------- (1367)؛ دری به خانه خورشید، تهران: سروش.

18. ---------- (1368)؛ از این ستاره تا آن ستاره، تهران: حوزة هنری.

19. ---------- (1380)؛ مجموعه کامل شعرها، تهران: دفتر شعر جوان.

ب: مجلاّت

20. تهمتن، نسرین (1389)؛ «نگاهی به اشعار سلمان هراتی»، مجلّه رشد، ویژه ادبیّات معاصر، شمارة 96، صص 44-50.

21. رحمدل، غلامرضا (1389)؛ «بررسی محتوایی و تصویری شعر سلمان هراتی در مجموعة آسمان سبز»، فصلنامةکاوش‌نامه، سال یازدهم، شمارة 20، صص 117-136.

22. غنی‌پور، احمد (1389)؛ «امام زمان (عج) نوستالژی آینده‌گرا در اشعار سلمان هراتی»، نشریّة ادبیّات دینی، شمارة اوّل، صص 119-135.

23. کریمی لاری، علیرضا (1389)؛ «جلوه‌های ادب پایداری در شعر سلمان هراتی»، نشریة رشد، صص 28-37.

24. کنفانی، غسان (1968)؛ «ابعاد و مواقف من الأدب المقاومه الفلسطینیة»، مجلّة الآداب، العدد الرّابع، صص 5-10.