بررسی تطبیقی ادبیّات زندان در ورق‌پاره‌های زندان بزرگ علوی و شرق المتوسّط عبد الرّحمن منیف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه تهران

چکیده

چکیده
بزرگ علوی (1283-1375) و عبد الرّحمن منیف (1933-2004)، از تواناترین نویسندگان معاصر ادب فارسی و عربی در ادبیّات زندان هستند. در آثار منیف و علوی، همه­جا دیوار، رنج، مرگ، زندان و شکنجه است. رمان شرق المتوسّط منیف و ورق­پاره‌های زندان بزرگ علوی به شرح برخوردهای توهین‌آمیز و خشونت‌بار مأموران با زندانیان سیاسی است که تصویری از فضای خفقان­بار دوران دیکتاتوری رضاشاه و فضای حاکم در شرق المتوسّط (کشورهای عربی) می­باشد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی - توصیفی و بر اساس مکتب تطبیقى آمریکا است.
 

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

الف: کتاب­ها

1.آباد، مرضیه (1380)؛ حبسیه­سرایی در ادب عربی از آغاز تا عصر حاضر، چاپ اوّل، مشهد: دانشگاه فردوسی.

2. بهارلو، محمّد (1377)؛ برگزیدة آثار بزرگ علوی، چاپ اوّل، تهران: نشر علم.

3. دست­غیب، عبدالعلی (1358)؛ نقد آثار بزرگ علوی، چاپ اوّل، تهران: فرزانه.

4. دهباشی، علی (1384)؛ یاد بزرگ علوی، چاپ اوّل، تهران: ثالث.

5. الزّعبی، أحمد (1993)؛ مقالات فی الأدب والنّقد، الطّبعة الأولى، الأردن: مکتبة الکتابی، أربد.

6. الصّمد، واضح (1995)؛ السّجون وأثرها فی الآداب العربیّة، الطّبعة الأولی، بیروت: المؤسّسة الجامعیة.

7. علوی، بزرگ (1357)؛ ورق‌پاره‌های زندان، تهران: امیرکبیر.

8. عمرانی، روح‌الله مهدی­پور (1387)؛ ادبیّات زندان نقد گزاره و گزینه پیرامون داستان­های کوتاه بزرگ علوی، تهران: آفرینش.

9. القشعمی، محمّد (2003)؛ ترحال الطّائر النّبیل، الطّبعة الثّانیة، بیروت: دار الکنوز.

10. کریم­پور، حیدر (1386)؛ بزرگ علوی، چاپ اوّل، تهران: تیرگان.

11. منیف، عبد الرّحمن (1991)؛ الکاتب والمنفى، الطّبعة الرّابعة، بیروت: المرکز الثّقافی العربی.

12. ---------- (1983)؛ شرق المتوسّط، الطّبعة الخامسة، بغداد: منشورات المکتبة العالمیة.

13. میرصادقی، جمال (1382)؛ داستان‌نویس‌های نام‌آور معاصر ایران، تهران: اشاره.

14. النّابلسی، شاکر (1991)؛ مدار الصّحراء: دراسة فی أدب عبد الرّحمن منیف، الطّبعة الأولى، بیروت: المؤسّسة العربیّة للدّراسات والنّشر.

15. یاحقی، محمّد جعفر (1378)؛ جویبار لحظه­ها، تهران: جامی.

ب: مجلاّت

16. ازگلی، سهیلا (1392)؛ «یادداشت­های پاک­نویس­نشده»، ماهنامة تخصّصی اقلیم نقد، شمارة 16، ص 59.

17. بشیر العوف، مؤمنة (1994)؛ «قراءة فی روایات الدّکتور عبد الرّحمن منیف»، مجلّة المشرق، العددان 1 و 2، السّنة 68، صص 389-420.

18. دودمان کوشکی، علی و عیسی داراب­پور (1390)؛ «وصف زندان و احوال درونی زندان سروده­های فارسی و عربی»، پژوهشنامة ادب غنائی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال نهم، شمارة 16، صص 73-98.

19. ربابعه، بسام علی ومحمّد أحمد الزّغول (1382)؛ «الرّوائی الأردنی عبد الرّحمن منیف و شرق المتوسّط»، مجلّة دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران، جامعة الیرموک، الأردن، قسم اللّغات السّامیة، صص 139-156.

20. صبیح، نوری (2014)؛ «أدب السّجون والتّطلّع للحرّیة»، المجلّة الثّقافیّة، العدد 1945، صص 11-20.

21. الفهد، کنعان (2007)؛ «سیرة فذة بثلاثة أبعاد متشابکة عبد الرّحمن منیف»، جریدة الأسبوع الأدبی، العدد 1047، صص 50-85.

22. منیف، عبد الرّحمن (1992)؛ «حوار مع منیف»، مجلّة المواقف، العدد 69، صص 55-73.

ج: پایان­نامه­ها

23. فرّخ، معصومه (1389)؛ مقایسة حبسیات محمود درویش و مسعود سعد سلمان، پایان­نامة کارشناسی­ارشد، دانشکدة الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت‌معلم سبزوار.

24. قویدر، عیسى (1984)؛ عبد الرّحمن منیف روائیاً، رسالة الماجستیر، جامعة الیرموک، الأردن.