بررسی تطبیقی تأثیرگذاری مضامین تعلیمی نهج البلاغه در کلام سعدی و فرطوسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم‌آباد

2 استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم‌آباد

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهر

چکیده

سعدی و فرطوسی از جمله ادیبانی هستند که میزان تأثیرپذیریشان از نهج البلاغه قابل تأمّل است. تا آنجا که می­توان گفت: بعد از قرآن کریم، نهج البلاغه مهم­ترین الگوی محتوایی و مضمونی اندیشة ایشان بوده­ است. در این جستار، آثار سعدی و فرطوسی مورد مطالعه قرار گرفته است. یافته­های این پژوهش حاکی از آن است که سعدی و فرطوسی در آثار خود از سخنان امام علی (ع) در نهج البلاغه بهره­های اخلاقی و حکمی فراوان برده­اند و از این راه،­ مضمون و محتوای کلام خویش را غنی­تر نموده­اند. این تأثیرپذیری، غالباً از نوع مستقیم بوده و پیدایی یا اثبات آن نیاز چندانی به توجیه یا تردید و تأویل ندارد؛ البتّه، شایان ذکر است که تأثیرپذیری مستقیم در شعر فرطوسی بیش از شعر و نثر سعدی است؛ زیرا نوآوری سعدی در خلق مضمون‌های جدید و پیوند میان حکمت­های علوی و حکایت­های حاصل از سفر و تجربه و دانش با لطافت و پوششی نوین همراه است، در حالی که فرطوسی بیشتر به نظم درآوردن سخنان امام علی (ع) بسنده نموده است.
 

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

الف: کتاب­ها

  • قرآن کریم (1391)؛ ترجمة ابوالفضل بهرام­پور، قم: آوای قرآن.

1. ابراهیم، امل (1418)؛ الأثر العربی فی أدب السّعدی، الایران: رابطة الثّقافة والعلاقات الإسلامیة.

2. دشتی، محمّد (1384)؛ ترجمۀ نهج البلاغه، قم: مهر امیرالمؤمنین.

3. سعدی، مشرف­الدّین مصلح بن عبدالله (1381)؛ بوستان، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، چاپ هفتم، تهران: خوارزمی.

4. -------------------------- (1379)؛ گلستان، با تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، چاپ پنجم، تهران: خوارزمی.

5. فروغی، محمّدعلی (1362)؛ کلّیّات سعدی، تهران: طلوع.

6. مکارم شیرازی، ناصر (1386)؛ زندگی در پرتو اخلاق، قم: سرور.

ب: مجلاّت

7. اژیه، تقی؛ خدیجه کریمی و علی صادقی (1393)؛ «تلمیح و تضمین‌های سعدی از نهج البلاغه»، فصلنامة ادبیّات دینی، شمارة هفتم، صص 53-66

8. طهماسبی، فریدون (1391)؛ «مضامین اخلاقی در بوستان و مقایسۀ آن با نهج البلاغه»، پژوهش­نامۀ ادبیّات تعلیمی، سال چهارم، شمارۀ شانزدهم، صص 189-218.

9. فسنقری، حجت­الله؛ میلاد جعفرپور و محمّد جهانبین (1391)؛ «گونه­های تناص/ هم­متنی در بوستان و گلستان (با تکیه بر شیوه­های اثرپذیری از نهج البلاغه)»، فصلنامۀ تخصّصی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال پنجم، شمارۀ اوّل، پیاپی 15، صص 147-160.

ج: پایان­نامه

 10. ملکی، صمد (1381)؛ نصایح و موعظه‌ها و حکومت امام علی (ع) از منظر عبدالمنعم فرطوسی، پایان­نامة کارشناسی­ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.