نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
دانشگاه رازی
چکیده
رینولد آلن نیکلسون(1868-1945م) خاورشناس برجستۀ انگلیسی، اگرچه یک «نظریه پرداز» یا «تطبیقگر» معروف در حوزۀ ادبیات تطبیقی نیست و شهرتش بیشتر در «ترجمه»، «تصحیح» و «شرح» برخی آثار مشهور تصوّف اسلامی است، اما در کتاب «تاریخ ادبیات عرب» به بیان برخی جریانهای «تأثیر و تأثّر»، «مقایسهها» و «تحلیلهای تطبیقیِ» مختصر و روشمندی همّت گمارده است.
یافتههای این پژوهش توصیفی – تحلیلی، بیانگر این است که برخی نمونههای تطبیقی نیکلسون در این اثر در چند بُعد برجستۀ نظریۀ ادبیات تطبیقی قابل «استنباط»، «تحلیل» و «دسته بندی» است: ۱. جریان تأثیر و تأثّر. 2. ادبیّات تطبیقی و قلمرو فرهنگ (فرهنگ شفاهی، تصویرشناسی فرهنگی، مطالعات پسا استعماری). 3. تمایزات و تشابهات میان ادیبان و فرهنگها. ۴. نقد و زیباییشناسی تطبیقی متون ادبی.
افزون براین، هنر نیکلسون در این رویکردها بیشتر در بررسی دو قلمرو تأثیر و تأثّر و مقایسۀ تشابهات و تمایزات ادبی نهفته است. در گونۀ نخست؛ موضوع حضور فرهنگ ایرانی در گسترۀ تمدّن اسلامی، بیشترین کمیّت بحث را به خود اختصاص داده است و در بخش دوم؛ مسألۀ نقد و زیبایی شناسی و مقایسۀ ادیبان عرب با بزرگان ادب و اندیشۀ غربی ـ البته به اختصار و ایجاز ـ بیشترین نمود را دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
قراءة جدیدة لآراء "نیکلسون" فی ضوء المبادئ النظریة للأدب المقارن (دراسة و تحلیل)
نویسندگان [English]
- پریسا امیری
- تورج زینی وند
جامعة رازی
چکیده [English]
لیس المستشرق الانجلیزی رینولد آلن نیکلسون (1868-1945م) منظراً لغویاً بقدر ما یکون مصححاً و شارحاَ للنصوص الصوفیة الإسلامیة. إلا أنّه أهتم فی کتابه تاریخ الأدب العربی بتقدیم بعض التیارات المتبادلة و الدراسات المقارنة بأسلوب مدروس مقتضب. ما تفیده هذه الدراسة و اعتماداً علی المنهج الوصفی التحلیلی هو، إنّه بإمکاننا إختزال أهم آراء نیکلسون بشأن الأدب المقارن و التی نستکشفها عبر النماذج الواردة فی کتابه، فی المحاور التالیة: 1. التیارات المتبادلة. 2. الأدب المقارن و مساره الثقافی (الثقافة الشفهیة و دراسة الصور الثقافیة و دراسات فترة مابعد الاستعمار). 3. وجوه التلاقی و التباین بین الأدباء والثقافات. 4. نقد جمالیات المقارنة للنصوص الأدبیة. زد علی ذلک أنّنا نلمس براعة نیکلسون فی الأغلب عند دراساته التی نفذها فی المجالین، التأثیر المتبادل و المقارنة لاوجه التشابه و التمایز الأدبیة. و فیما یتعلق بالمجال الأول، فإنّ قضیة احتکاک الثقافة الفارسیة بالحضارة الإسلامیة تحتل حیزاً واسعاً من إبحاثه. واما فیما یخص المجال الثانی، فإنّ نیکلسون تطرق وفی اختصار شدید إلی موضوع النقد وجمالیة المقارنة الادبیة بین الأدباء العرب و کبار أدباء الغرب والآراء الغربیة.
کلیدواژهها [English]
- نیکلسون
- الأدب المقارن
- تاریخ الأدب العربی
- النظریة الأدبیة
- المقارنة الأدبیة
)