نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. رایانامه

چکیده

مفهوم آزادی، به عنوان یکی از پیچیده­ترین و گسترده­ترین مفاهیم فلسفی، همواره در کانون توجه اندیشمندان بوده است. فلسفه اگزیستانسیالیسم، با تمرکز بر بعد وجودی و هستی انسان، رویکردی منحصر به فرد به مفهوم آزادی ارائه می­دهد. در این فلسفه، انسان به عنوان موجودی آزاد، مسؤولیت شکل دهی به زندگی خود و تعیین سرنوشت خویش را بر عهده دارد. اگزیستانسیالیست­ها بر این باورند که انسان برخلاف بسیاری از موجودات، فاقد ماهیت از پیش تعیین شده­ای است و ماهیت خود را از طریق انتخاب­های آزادانه­ای که در طول زندگی انجام می­ دهد، می­ سازد. در پژوهش حاضر، با بهره­گیری از روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی ویژگی­های اصلی آزادی در فلسفه اگزیستانسیالیسم و نمود آن در دو رمان پیرمرد و دریا و حین ترکنا الجسر پرداخته شده است. شخصیت­های اصلی این دو رمان، در مواجهه با موقعیت­های چالش­برانگیز، مجبورند مسؤولیت انتخاب­های خود را بپذیرند. این دو رمان نشان می‌دهند که مواجهه با آزادی و مسئولیت، مسیر خودسازی و معنایابی را شکل می‌دهد. پذیرش شجاعانه انتخاب‌های سانتیاگو به شرافت و معنا می‌انجامد، در حالی که گریز زکی نداوی از این بار وجودی، او را از اصالت و خودسازی بازمی‌دارد. این مقایسه، جهان‌شمولی تجربیات بنیادین انسانی مانند آزادی و جستجوی معنا را در فرهنگ‌های مختلف تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Existentialist Analysis of the Concept of Freedom in the Novels The Old Man and the Sea by Ernest Hemingway and When We Left the Bridge by Abd al-Rahman Munif

نویسندگان [English]

  • Abdolahad Gheibi 1
  • Mahin Hajizadeh 2
  • Mayagozal Bahman 3

1 Professor of Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran.

2 Professor of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran.

3 Ph.D. student in Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Azarbaijan Shahid Madani University, Azarbajan, Iran

چکیده [English]

The concept of freedom, one of the most complex and expansive philosophical ideas, has long been a central focus for many scholars. Existentialist philosophy, with its emphasis on the existential and ontological dimensions of human existence, provides a unique perspective on freedom. In this philosophy, human beings, as free agents, are responsible for shaping their own lives and determining their destinies. Existentialists believe that, unlike many other beings, humans do not possess a predetermined essence; instead, they create their essence through the free choices they make throughout their lives. This research employs a descriptive-analytical method to examine the main characteristics of freedom in existentialist philosophy and its manifestation in two famous novels: The Old Man and the Sea and When We Left the Bridge. The main characters in these two novels, when faced with challenging situations and difficult decisions, are compelled to accept responsibility for their choices. This study aims to demonstrate how these characters, relying on their existential freedom, struggle against life's limitations and challenges, ultimately arriving at a profound understanding of existence. Both novels illustrate that confronting freedom and responsibility shapes the path of self-creation and the search for meaning. Santiago’s courageous acceptance of his choices leads to honor and purpose, whereas Zaki Nawi’s evasion of this existential burden impedes his authenticity and self-creation. This comparison underscores the universality of fundamental human experiences—such as freedom and the quest for meaning—across diverse cultures. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Existentialism
  • Freedom
  • The Old Man and the Sea
  • When We Left the Bridge
  • Ernest Hemingway
  • Abd al- Rahman Munif

عنوان مقاله [العربیة]

التحلیل الوجودی لمفهوم الحریة فی روایتی الشیخ والبحر لارنست همنغوای وحین ترکنا الجسر لعبدالرحمن منیف

چکیده [العربیة]

یعد مفهوم الحریة من اکثر المفاهیم الفلسفیة تعقیدا واتساعا وقد ظل محط أنظار الفلاسفة علی مر العصور. تقدم الفلسفة الوجودیة التی تهتم بوجود الإنسان، رؤیة فریدة لمفهوم الحریة. فی هذه الفلسفة، یری الإنسان کائنا حرا مسؤولا عن بناء حیاته واختیار مصیره. یری الوجودیون أن الإنسان بخلاف الکائنات الأخری، لیس مقیدا بطبیعة مسبقة، بل یشکل هویته الخاصة من خلال الخیارات التی یتخذها بحریة طوال حیاته. یعتمد هذا البحث علی المنهج الوصفی- التحلیلی لدراسة أبعاد الحریة فی الفلسفة الوجودیة وتأمل تجسیدها فی روایتی الشیخ والبحر وحین ترکنا الجسر. أبطال هاتین الروایتین یواجهون تحدیات صعبة ویتخذون قرارات مصیریة، یجدون أنفسهم أمام ضرورة تحمل مسؤولیة اختیاراتهم. تهدف هذه الدراسة إلی إبراز کیفیة نضال هؤلاء الأبطال مستندین إلی حریتهم الوجودیة، ضد قیود الحیاة و تحدیاتها، ووصولهم فی النهایة إلی فهم أعمق لمعنی الوجود. تُظهر هاتان الروایتان أن مواجهة الحریة والمسؤولیة تُشکّل مسار بناء الذات وإیجاد المعنى. فقبول سانتیاغو الشجاع لخیاراته یؤدی إلى الکرامة والمعنى، بینما تهرّب زکی نداوی من هذا العبء الوجودی یحرمه من الأصالة وبناء الذات. تؤکد هذه المقارنة عالمیة التجارب الإنسانیة الأساسیة، مثل الحریة والبحث عن المعنى، فی مختلف الثقافات.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • الوجودیة
  • الحریة
  • الشیخ والبحر
  • حین ترکنا الجسر
  • ارنست همنغوای
  • عبدالرحمن منیف
احمدی، بابک (1388). سارتر که می­نوشت، چاپ سوم، تهران:  مرکز.
امیری، مهسا؛ علیزمانی، عباس (1397). «بررسی تنهایی اگزیستانسیال در دنیای مدرن و روش­های مواجهه با آن با تکیه بر آراء اروین یالوم»، غرب شناسی بنیادی؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال نهم، شماره 1، 1- 23.
بلاکهام، هـ. ج (1372). شش متفکر اگزیستانسیالیست، ترجمه: محسن حکیمی، چاپ دوم، تهران: مرکز.
حسن­زاده میرعلی، عبدالله؛ پور سلیمی، سعیده (1398). «بررسی گرایش­های اگزیستانسیالیستی در داستان؛ روی ماه خداوند را ببوس»، رخسار زبان، شماره 8، 40 – 56.
داد، سیما (1382).  فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.
سارتر، ژان پل (1381). اخلاق اگزیستانسیالیستی، ترجمه: حسین نوروزی تیمورلویی، نامه فلسفه،  105-114.
سارتر، ژان پل (1389). اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، ترجمه: مصطفی رحیمی، چاپ سیزدهم، تهران: نیلوفر.
علیزاده، ناصر (1384). «همینگوی و داستان پیرمرد و دریا»، فصلنامه دانشگاه تربیت معلم آذربایجان، سال 2، شماره 5، 35- 44.
علیشاهی، میترا؛ مهدوی آرا، مصطفی؛ علوی، سید محمد کاظم (1397). «بررسی مؤلفه­های فمینیسم اگزیستانسیالیستی در رمان أنا أحیا اثر لیلی بعلبکی»، فصلنامه لسان مبین (پژوهش ادب عربی)، سال دهم، شماره 34، 93- 112. https://doi.org/10.30479/lm.2019.9875.2715
غیاثی کرمانی، محمدرضا (1375). اگزیستانسیالیسم عصیان و شورش، مؤلف.
فروم، اریک (1370). گریز از آزادی، ترجمه: عزت الله فولادوند، چاپ ششم، تهران: مروارید.
فلین، توماس(1391). اگزیستانسیالیسم، ترجمه: حسین کیانی، تهران: بصیرت.
کرنستون، موریس (1370). تحلیلی نوین از آزادی، ترجمه: جلال الدین اعلم، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.
مصلح، علی اصغر (1387). تقریری از فلسفه­های اگزیستانس، چاپ دوم، تهران: پژوهشگاه و فرهنگ اندیشه اسلامی.
مظاهری، حبیب؛ علیزمانی، امیر عباس (1396). «بررسی مواجهه با رنج آزادی اگزیستانسیال و راه­های گریز از رنج آزادی از منظر اروین یالوم و مولانا»، جستارهای فلسفه دین، سال ششم، شماره 6، 89- 107.
منیف، عبدالرحمن (1987). حین ترکنا الجسر، ط 4، بیروت: المؤسسه العربیه للدراسات و النشر.
ناظمیان، هومن؛ پرچگانی، فاطمه؛ درویشی، میلاد (1396). «تحلیل رمان فی المنفی اثر ژرژ سالم بر مبنای مکتب اگزیستانسیالیسم»، پژوهش نقد ادب معاصر عربی، سال هفتم، 67- 87. DOI: http://dx.doi.org/10.29252/mcal.7.12.67
نوالی، محمود (1379). فلسفه های اگزیستانس و اگزیستانسیالیسم تطبیقی، چاپ دوم، تبریز: دانشگاه تبریز.
نوالی، محمود (1383).  نگرش اگزیستانسیالیستی (مجموعه مقالات). چاپ اول، تبریز: دانشگاه تبریز.
نوروزی، یعقوب؛ بابازاده اقدم، عسکر؛ محمدی، مجید (1401). «بازتاب فلسفه در شعر شفیعی کدکنی بر اساس رویکرد اگزیستانسیالیسم»، کاوش نامه ادبیات تطبیقی، دوره دوازدهم، شماره 2، 151-172.DOI: 10.22126/JCCL.2021.6003.2213
همینگوی، ارنست (1376). پیرمرد و دریا، ترجمه: سودابه آشا، چاپ دوم، تهران: رهنما.
یالوم، اروین (1393). روان درمانی اگزیستانسیال، ترجمه: سپیده حبیب، چاپ پنجم، تهران: نی.
یوسف ثانی، سید محمود؛ رضایی نیارکی، بنفشه (1399). «آزادی اگزیستانسیال از منظر اروین یالوم و عین القضات همدانی»، دو فصلنامه پژوهش­های عرفانی، سال سوم، شماره 3، 117 – 132.