خوانش هرمنوتیکی «نام داستان» در سه قطره خون صادق هدایت و ربیع فی الرّماد زکریا تامر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

نام داستان، کلیدی است که نویسنده به صورت خودآگاه در اختیار خواننده قرار می­دهد تا با استفاده از آن، خود بتواند به زوایای پنهان جهان ذهنی نویسنده و نیز دنیای پر رمز و راز متن راه یابد. با توجّه به عنوان، مخاطب می­تواند به توانایی، باریک­اندیشی و هنرمندی نویسنده در انتقال مفاهیم متن به صورت فشرده و نیز دیدگاه او دربارة عناصر و مفاهیم داستان پی ببرد. از آن­جا که رویکرد هرمنوتیکی در تحلیل چرایی نام­گزینی داستان، از جامعیتی نسبی برخوردار است، در این پژوهش از طریق خوانش هرمنوتیکی به تبیین و تحلیل تطبیقی عنوان داستان پرداخته شده است و مهم­ترین مؤلّفه­هایی که بر گزینش عنوان داستان در مجموعة سه قطره خون اثر صادق هدایت و مجموعة ربیع فی الرّماد اثر زکریا تامر مؤثّر بوده، مورد بحث و بررسی قرارگرفته است. به طور کلّی می­توان گفت که دو نویسنده زبانی شاعرانه دارند و جایگاه عنوان و ارتباط آن با متن در دو مجموعه تا جایی است که گاه بدون فهم آن نمی­توان به معنای متن پی برد.
 

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

الف: کتاب­ها

1. احمدی، بابک (1370)؛ ساختار و تاویل متن (شالوده­شکنی و هرمنوتیک)، جلد دوّم، تهران: مرکز.

2. ---------- (1380)؛ساختار و هرمنوتیک، تهران: گام نو.

3. ایگلتون، تری (1368)؛ پیش­درآمدی بر نظریۀ ادبی، ترجمة عبّاس مخبر، تهران: مرکز.

4. ایوتادیه، ژان (1377)؛ نقد ادبی در سدة بیستم، ترجمة محمّد رحیم احمدی، تهران: سوره.

5. بهارلوییان، شهرام و اسماعیلی، فتح­الله(1379)؛ شناختنامة صادق هدایت، تهران: قطره.

6. پالمر، ریچاردا (1377)؛علم هرمنوتیک، ترجمة محمّدسعیدحنایی کاشانی، تهران: هرمس.

7. پین، مایکل (1382)؛ بارت، فوکو، آلتوسر، ترجمة پیام یزدانجو، چاپ دوّم، تهران: نشر مرکز.

8. حسنی، سیّد حمیدرضا (1389)؛ عوامل فهم متن (در دانش هرمنوتیک و علم اصول استنباط از دیدگاه پل ریکور و محقّق اصفهانی)، تهران: هرمس.

9. تامر، زکریا (1963)؛ربیع فی الرّماد، دمشق: دار ریاض الرّیس للکتب والنّشر.

10. تایسن، لیس (1387)؛ نظریه­های نقد ادبی معاصر، ترجمة مازیار حسین­زاده و فاطمه حسینی، تهران: نگاه امروز.

11. ریچاردز، آیورآمسترانگ (1382)؛ فلسفة بلاغت، ترجمة علی محمّدی آسیابادی، تهران: قطره.

12. رید، یان (1371)؛ معنی هنر، ترجمة نجف دریابندری، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.

13. زیتونی، لطیف (2002)؛ معجم المصطلحات نقد الرّوایة، لبنان: دار النّهار لنشر.

14. سجودی، فرزان (1382)؛ نشانه­شناسی کاربردی، تهران: قصه.

15. سرلو، خوان ادوارد (1388)؛ فرهنگ نمادها، ترجمة مهرانگیز اوحدی، تهران: دستان.

16. سلدن، رامان (1372)؛ راهنمای نظریة ادبی معاصر، ترجمة عبّاس مخبر، تهران: طرح نو.

17. سیّدآبادی، علی اصغر (1385)؛ عبور از مخاطب شناسی سنّتی (تأمّلی در شناخت مخاطب ادبیّات کودک)، تهران: فرهنگ.

18. عثمان الصّمادی، امتنان (1995)؛ زکریا تامر وقصّة­ القصیرة، عمان: المؤسّسة العربیة للدّراسات والنّشر.

19. فتوحی، محمود(1391)؛ سبک­شناسی نظریه­ها، رویکردها و روش­ها، تهران: سخن.

20. قویمی، مهوش (1387)؛ گذری بر داستان­نویسی فارسی، تهران: ثالث.

21. مستور، مصطفی (1379)؛ مبانی داستان کوتاه، تهران: مرکز.

22. مک­کوئیلان، مارتین (1384)؛پل­دومان، ترجمة پیام یزدانجو. تهران: مرکز.

23. ملایری، محمّدحسین(1390)؛فلسفه علم پدیدارشناسی، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

24. هدایت، صادق (1341)؛سه قطره خون، تهران: امیرکبیر.

ب: مجلّه­ها

25. انوشیروانی، علیرضا. (1389)؛ «ضرورت ادبیّات تطبیقی در ایران»، ویژه نامة ادبیّات تطبیقی نامة فرهنگستان، ش 1 (بهار 1389)، صص 6-38.

26. حسینی، شکوه­السّادات. (2012)؛ «مقایسۀ اندیشه­های هستی­گرایانه در ادبیّات داستانی ایران و سوریه»، مجلّة العلوم الإنسانیة ، شمارة 19، صص 51-66.

27. شیری، قهرمان. (1387)؛ «نام­گزینی در روزگار سپری شده­ی دولت­آبادی (کلیدهایی برای درک محتوای رمان)»،فصلنامة علمی-پژوهشی علوم انسانی،دانشگاه الزّهرا (س)،شمارة 74، صص 114-143.