بررسی تطبیقی آراء نقدی احسان عبّاس و عبدالحسین زرّین‌کوب در نگاه به سنّت و تجدّد ادبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

چکیده
احسان عبّاس و عبدالحسین زرّین­کوب که با وسعت دامنه‌های علمی خویش، دایرة‌المعارفی در نوع خود به شمار می‌روند، در زمینة نقد ادبی معاصر عربی و فارسی بسیار پرتلاش ظاهر شدند وآثار زیادی بر جای گذاشتند. آن­ها توانستند بین تاریخ ادبیّات و نقد ادبی رابطة بسیار نزدیکی برقرار کنند. فعّالیّت نقدی این دو ناقد برجسته، در قالب کار نقد تطبیقی گنجانده می‌شود؛ بدین صورت که هر آنچه از گذشتة نقد ادبی شرق و غرب فرا گرفته بودند، با نقد ادبی معاصر تطبیق دادند و شکل جدیدی از نقد به وجود آوردند. به همین جهت می‌توان آن­ها را از جمله ناقدان مخضرم به شمار آورد. آن­ها ضمن بررسی همه جانبة نقد ادبی گذشتة خود و آگاهی کامل از مکتب‌ها و روش‌های نقدی نوین، نگاهی نوگرایانه به سنّت داشته­اند؛ از تأثیر متعادل و متقابل فرهنگ و ادب غرب و شرق استقبال کردند و برخلاف کسانی که در این زمینه به افراط یا تفریط گرایش داشتند، راه اعتدال را در پیش گرفتند. هرچند در مواقعی دیده می­شود که میزان گرایش آن­ها به سنّت و تجدّد به یک اندازه نیست و برخلاف احسان عبّاس که ذاتاً مدرنیسم محسوب می­شود و از شعر نو بسیار استقبال می­کند، زرّین­کوب گرایش بیشتری به سنّت دارد؛ امّا در عین حال هر دوی آن­ها به تجدّد و نو‌آوری با پشتوانة کلاسیسیم اعتقاد دارند. همین گرایش همه جانبه و تنوّع رویکردها، آن­ها را از سایر منتقدان معاصر متمایز می­کند.
 

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

الف: کتاب­ها

1. حسین بکار، یوسف (2001)؛ سادن التراث، - احسان عبّاس –، لبنان: المؤسّسة العربیّة للدّراسات والنشر.

2. زرّین­کوب، عبدالحسین (1374)؛ آشنایی با نقد ادبی، چاپ سوّم، تهران: انتشارات سخن.

3. ---------------- (1343)؛ با کاروان حلّه، تهران: انتشارات آریا.

4. ---------------- (1347)؛ شعر بی دروغ، شعر بی نقاب، چاپ اوّل، تهران: انتشارات جاویدان.

5. ---------------- (1378)؛ نقد ادبی، چاپ ششم، تهران: امیر کبیر.

6. ---------------- (1378)؛ زرّین­کوب به قلم زرّین­کوب، نشریة اطلاع رسانی و کتابداری.

7. السعافین، ابراهیم (2002م)؛ احسان عبّاس ناقد بلا ضفاف، عمان: دار الشروق.

8. عبّاس، احسان (1992م)؛ بدر شاکر السّیّاب، الطبعة الخامسه، بیروت: دارالثقافة المؤسّسة العربیة للدّراسات والنشر.

9. --------- (1987م)؛ إتجاهات الشعر العربی المعاصر، رقم 2، الکویت: سلسلة عالم المعرفة.

10. -------- (1983م)؛ تاریخ النقد الادبی عند العرب، الطبعة الرّابعة، بیروت: دارالثقافة.

11. -------- (1987م)؛ فنّ الشّعر، الطبعة السّادسة، عمان، دارالشروق.

12. -------- (1980م)؛ من الّذی سرق النّار، خطرات فی النّقد والأدب، بیروت: المؤسّسة العربیة للدراسات والنشر.

13. عبّاس، عبدالحلیم عبّاس (2002م)؛ احسان عبّاس بین التّراث و النّقد الأدبی، عمان: وزارة الثقافه.

14. عبّاسی، حبیب الله (1384)؛ رویکردهای شعر معاصر عربی، تهران: سخن.

15. عرفات الضاوی،احمد (1389)؛ کارکرد سنت در شعر معاصر عرب، ترجمة سید حسین سیدی، مشهد: دانشگاه فردوسی.

16. القضاة، نورمحمّدعلی (1383)؛ پایان­نامه، ترجمه و تعلیق اتّجاهات الشّعر العربی المعاصر، قزوین.

کتاب ماه.

ب: مجلّه­ها

17. پروینی، خلیل (1384)؛ «احسان عباس شخصیة النّقدیة المتمیّزة»، مجلة بحوث العلوم الانسانیة.

18. قضاة، نور محمّد علی (1384)؛ «زرّین­کوب و احسان عبّاس دو قلّة نقد ادبی معاصر ایران و عرب»، فصلنامة کتاب ماه ادبیّات و فلسفه، شمارة 98 و 99، صص 60-65.