بررسی آراء بلاغی احمد هاشمی (مطالعة موردی: قسمت بدیع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

کتاب جواهر البلاغة اثر احمد هاشمی مصری، از کتاب­های برجسته در علوم بلاغت است. حجم مناسب، دسته­بندی وعنوان­گذاری مباحث، تطبیق­ها، تمرین­ها وتقریظ­های متعدّدی که بر این کتاب نوشته شده است، آن را از بدو نگارش تاکنون، مورد توجّه علاقمندان این علم، وهمچنین کتاب درسی دانشگاهی قرار داده است، این کتاب نیز به فارسی برگردانده شده و شرح­هـا وتوضیح­های گوناگونی بر آن نگاشته­اند. با همة ایـن تفاصیل، گـاهی در لابه­لای این کتاب – و البتّه ترجمه­های آن- مطالب سستی ره پیدا کرده که ممکن است موجب اخلال در امر آموزش شود. در این مقاله، به بیان برخی از این امور- در قسمت بدیع- که به نظر صحیح نمی­آیند و سپس دلیل خطا بودن و وجه صحیح آن را بیان نیز ذکر کرده­ایم.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

  • ·  قرآن کریم.

1. ابن الجوزی، ابوالفرج عبد الرحّمن بن علی بن محمّد (1985)؛ غریب الحدیث، تحقیق الدکتور عبد المعطی أمین قلعجی، الطبعة الاولی، بیروت، دار الکتب العلمیّة.                                           

2. ابن منظور (1412 هـ. ق. 1992 م.)؛ لسان العرب، الطّبعة الثّانیة، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی و دار إحیاء التراث العربی.

3. التفتازانی، سـعدالدّین (1377)؛ شرح المختصر علی تلخیص المفتاح للخطیب القزوینی، الطبعة التاسعة، قم، دارالحکمة.

4. جـمیل سـلوم، عـلـی؛ نورالـدّین، حسن (1417 هـ. 1997 م.)؛ الـدلیل إلی الـبلاغة وعروض الـخلیل، الطبعة الثانیة، بیروت، دارالـعلوم الـعربیة.

5. الخطیب القزوینی، محمّد بن عبد الرحمان بن عمر (دون­تا)؛ الایضاح فی علوم البلاغة، الطّبعة الثّالثة، بیروت، مؤسسة الکتب الثقافیّة.

6. الزرکلی، خیرالدّین (1990)؛ الأعـلام (قاموس تراجم لأشهر الرّجال والنّساء ...)، الطّبعة التّاسعة، بیروت، دارالـعلم للملایین.

7. الزوبعی، طالب محمّد؛ حلاوی، ناصر (دون­تا)؛ البیان والبدیع، بیروت، دارالنهضة الـعربیة.

8. السّبکی، شیخ بهاء الدّین (1423 هـ. 2003 م.)؛ کتاب عروس الأفراح، تحقیق؛ عبدالحمید هنداوی، الطبعة الاولی، بیروت، صیدا، المکتبة العصریّة.

9. سرکیس، یوسف إلیان (1346 هـ. ق. 1928 م.)؛ معجم المطبوعات العربیّة والمعرَّبة، مصر، مطبعة سرکیس.

10. السّکاکی، ابو یعقوب یوسف بن أبی بکر محمّد بن علی (دون­تا)؛ مفتاح العلوم، بیروت، دارالکتب الـعلمیَّة.

11. الشَّریف، محمّدبـاقر (دون­تا) جـامع الشّواهـد، قم، انتشارات فـیروزآبادی.

12. عاصی، میشال؛ بدیع یعقوب، إمیل (دون­تا)؛ المعجم المفصَّل فی اللُّغة والأدب، الطّبعة الأولی، بیروت، دار الکتب العلمیّة.

13. عتیق، عبد العزیز (دون­تا)؛ عـلم المعانی، البیان، البدیع، بیروت، دارالنّهضة العربیة للطِّباعة والنشر.                                

14. کحالة، عمر رضا (1376 هـ. ق. 1975 م)؛ معجم المؤلّفین، بیـروت، دار إحیاء الـتّراث الـعربی.                    

15. الهاشمی، سیِّد أحمد (1368)؛ جـواهرالبلاغة فی المعانی والبیان والبدیع، الطّبعة الثّالثة، قم، مؤسسة مطبوعات دینی.

16. همائی، جلال­الدّین (1367)؛ فنون بلاغت و صناعات ادبی، چاپ پنجم، تهران، مؤسّسه نشرهما