نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مریم رحمتی ¹
• جهانگیر امیری ²
• زهرا باوندپوری ³
• مینا قبادی ³

¹ استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

² استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

³ کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

چکیده

نظریۀ ساخت‌گرایی تکوینی «لوسین گلدمن» (1970 ـ 1913م)، با نگاهی جامعه‌شناسانه به متون ادبی، در پی برقراری ارتباط معنادار میان اثر ادبی و جوانب اجتماعی مؤثر بر خلق آن است. رمان نخل‌های بی‌سر و ساعة بغداد، دو رمان فارسی و عربی در حوزۀ ادبیات جنگ است که با محوریت توصیف جامعۀ جنگ‌زدۀ «ایران» در طول هشت سال دفاع مقدس و معضلات عدیدۀ جامعۀ «عراق» در برهۀ محاصرۀ آن توسط آمریکا به سال (1991م) به نگارش در آمده است تا تأثیر جنگ را بر جامعۀ هدف و مردم آن، با اتخاذ شیوۀ رئالیستی به نمایش بگذارد، لذا پژوهش حاضر درصدد برآمد تا به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای نظریۀ ساخت‌گرایی تکوینی «لوسین گلدمن»، به تحلیل رمان‌های مذکور با تکیه بر مؤلفه‌های اجتماعی چون: ترس و وحشت عمومی، مهاجرت و تخلیۀ شهر، آسیب‌های زنان و کودکان، فرصت‌طلبی و غارت بپردازد. نتایج پژوهش نشان داد که نویسندگانِ هر دو رمان، فضای ناشی از جنگ و تأثیرات مخرب آن را بر جامعه به تصویر کشیده‌اند، اما این تصویرپردازی در رمان نخل‌های بی‌سر نسبت به ساعة بغداد از بسامد بالاتری برخوردار است؛ در این اثر، نویسنده با محور قرار دادن موضوع جنگ، داستان را با تکیه بر موضوعی واحد پیش می‌برد. در حالی‌که در رمان ساعة بغداد، نویسنده تنوع موضوعی را برمی‌گزیند و با پرداخت چند وجهی به داستان، آن را از روایت محض جنگ خارج می‌سازد. تجربۀ شهودی و حضوری نویسندۀ رمان نخل‌های بی‌سر نسبت به نویسندۀ ساعة بغداد، همذات‌پنداری بیشتر مخاطب با فضاسازی‌های داستانی را موجب می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

• جامعه‌شناسی ادبیات
• ساخت گرایی تکوینی
• نخل‌های بی‌سر
• ساعة بغداد
• لوسین گلدمن

موضوعات

• ادبیات تطبیقی

عنوان مقاله [English]

Sociological Analysis of the Novels "Nakhlhaye Bi Sar" and "Saa”t Baghdad" Based on the Criticism of " Lucien Goldman's" Formative Structuralism"

نویسندگان [English]

• جهانگیر امیری ²
• zahra bavand poori ³
• مینا قبادی ³

² جامعة رازی

³ razi university

چکیده [English]

Lucien Goldman's (1913-1970) formative structuralism theory, with a sociological view of literary texts, seeks to establish a meaningful relationship between the literary work and the social aspects influencing in its creation. The novels Nakhlhaye Bi Sar and Saa”t Baghdad are two Persian and Arabic novels in the field of war literature, which focus on the description of the war-torn society of "Iran" during the eight years of holy defense and the many problems of the society of "Iraq" during its siege by America in year (1991A.D), so the present research tried to use descriptive-analytical method and based on the theory of "Lucien Goldman's" formative structuralism. It has analyzed the mentioned novels by relying on social components such as: general fear and panic, evacuation of the city, injuries of women and children, opportunism and looting. The results of the research showed that in both novels, the authors depicted the atmosphere caused by the war and its effects on the society, but this imagery has a higher frequency in the novel Nakhlhaye Bi Sar compared to Saa”t Baghdad; in this work, the author advances the story based on a single theme. While in the novel Saa”t Baghdad, the author chooses a variety of topics and by paying multifaceted attention to the story, makes it out of the pure narrative of war. The intuitive and personal experience of the author of the novel Nakhlhaye Bi Sar compared to the author of Saa”t Baghdad causes the audience to identify more with the story creations.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sociology of Literature .Formative Structuralism. Nakhl haye Bi Sar
• Sa'at Baghdad
• Lucien Goldman