نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمدتقی زندوکیلی ¹
• عبیداله کوچ توتازهی ²

¹ دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی ،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران

² دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی،دانشکده ادبیات،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان

چکیده

پژوهش حاضر با رویکرد زبان‌شناسی شناختی، به تحلیل و مقایسه طرحواره‌های تصویری در ضرب‌المثل‌های بلوچی و عربی خوزستانی می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی بسامد طرحواره‌ها در دو زبان و تبیین میزان قرابت فرهنگی میان دو قومیت است. داده‌ها پس از کدگذاری شناختی، در قالب هفت طرحواره جهتی، ظرف، حرکتی، توان، قدرت، همسانی و ارتباط تحلیل شدند. یافته‌های کمّی نشان می‌دهد که در زبان عربی خوزستانی بسامد طرحواره‌ها به‌طور کلی بیشتر از بلوچی است؛ به‌گونه‌ای که طرحواره جهتی در عربی (۱.۶۴٪) و در بلوچی (۰.۳۵٪)، طرحواره ظرف در عربی (۰.۸۸٪) و در بلوچی (۰.۲۷٪)، طرحواره حرکتی در عربی (۰.۶۶٪) و در بلوچی (۰.۱۵٪)، طرحواره قدرت در عربی (۰.۸۸٪) و در بلوچی (۰.۵٪) مشاهده شد. همچنین طرحواره‌های توان، همسانی و ارتباط در هر دو زبان بسامد کمتری دارند. تحلیل کیفی نشان می‌دهد که هر دو زبان در مفهوم‌سازی انتزاعی از تجربه‌های مشترک زیسته بهره می‌گیرند و طرحواره‌های جهتی، قدرت و ظرف بیشترین نقش را در بازنمایی مفاهیم اخلاقی، رفتاری و اجتماعی دارند. این یافته‌ها بیانگر وجود قرابت فرهنگی و شناختی میان دو قومیت است و علی‌رغم تفاوت‌های زبانی، مفهوم‌سازی در دو جامعه مشابهت‌های قابل توجهی دارند.

کلیدواژه‌ها

• زبان&lrm
• شناسی شناختی، طرحواره تصویری ، زبان بلوچی، زبان عربی، خوزستان

موضوعات

• ادبیات تطبیقی

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of Image Schemas in Balochi Proverbs and Khuzestani Arabic Sayings

نویسندگان [English]

• Mohammad taghi zandvakili ¹
• Obyedollha Koch totazahi ²

¹ Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

² PhD student in Arabic language and literature, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

چکیده [English]

This study adopts a cognitive linguistic approach to analyze and compare image schemas in Balochi proverbs and Khuzestani Arabic sayings. The research aims to identify the frequency of schemas in both languages and to clarify the degree of cultural affinity between the two communities. After cognitive coding, the data were examined across seven schemas: directional, container, motion, ability, power, similarity, and connection. Quantitative findings reveal that Khuzestani Arabic proverbs generally display higher frequencies of image schemas than Balochi proverbs. For example, the directional schema appears (1.64%) in Arabic (0.35%) in Balochi; the container schema (0.88%) in Arabic (0.27%) in Balochi; the motion schema (0.66%) in Arabic (0.15%) in Balochi; and the power schema (0.88%) in Arabic (0.50%) in Balochi. The schemas of ability, similarity, and connection occur less frequently in both languages. Qualitative analysis indicates that both languages conceptualize abstract meanings through shared lived experiences, with directional, power, and container schemas most prominent in representing ethical, behavioral, and social concepts. These findings highlight notable cultural and cognitive affinities despite linguistic differences..

کلیدواژه‌ها [English]

• Cognitive Linguistics
• Image Schema
• Balochi Language
• Arabic Language
• Khuzestan