نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• طیبه سیفی ¹
• کبری مرادی ²

¹ دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

² استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران

چکیده

حسینی و صائغ دو شاعر معاصر ایرانی و عراقی هستند که هر دو در مورد رویداد جنگ ایران و عراق، شعر سروده‌اند. در این پژوهش اشعار جنگ این دو شاعر بررسی و استعاره‌های مفهومی و تصاویر شعری‌شان استخراج شد، سپس این استعاره‏ها به شیوۀ توصیفی تحلیلی و برمبنای دیدگاه نشانه‏شناسی مایکل ریفاتر مورد بررسی قرار گرفتند چرا که ریفاتر در آرای نشانه‌‌شناسی خود توجه ویژه‌ای به رمزگشایی از شبکۀ درهم تنیدۀ نشانه‏ها در شعر دارد و با تاکید بر اینکه در شعر سخنی گفته می‏شود و مقصود دیگری اراده می‏شود، تفسیر شعر را معطوف به درک همان مقصود دیگر می‏داند. لذا در این پژوهش با تمرکز بر مشابهت رویکرد شناختی این دو نظریه، برای درک مقصود دیگرِ استعاره‏ها، رویکرد ریفاتر موردتوجه قرار گرفت. از میان مؤلفه‌های نشانه‌شناختی در دیدگاه او، برای مولفه‌های جابه‏جایی معنا، دگردیسی معنا، نظام ارزشی و دستورگریزی شاهد مثال‏هایی در اشعار هر دو شاعر به دست آمد و مورد بررسی قرار گرفت و نظام ارزشی زبانی آنها براساس نشانه‏های زبانی موجود در اشعارشان بررسی شد تا ایدئولوژی و باور گفتمانی‏شان آشکار شود. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که حسینی بیشتر، از استعاره‏هایی با وجه شباهت مبتنی بر عشق و عرفان در توصیف حرکات مبارزان ایرانی بهره برده و صائغ بر وجه حماسی استعاره‏ها بیشتر تمرکز داشته است و گاهی به استعاره‏های با وجه شباهت منفی و بیان پیامدهای منفی جنگ پرداخته است دو شاعر با بهره‏گیری از شگردهای جابه‏جایی و دگردیسی معنا، در استعاره‏های مفهومی خود، از مفاهیم مختلف برای توصیف مفاهیم مرتبط با این رویداد استفاده کرده‏اند.

کلیدواژه‌ها

• نشانه&rlm
• شناسی، استعارۀ مفهومی، جنگ ایران وعراق، سیدحسن حسینی، عدنان الصائغ،

موضوعات

• ادبیات تطبیقی

عنوان مقاله [English]

Semiotic Analysis of the Poems of Seyyed Hasan Hoseini and Adnan Al-Saegh (A Study of Conceptual Symbols in Poems on the Iran-Iraq War)

نویسندگان [English]

• tayyebeh seyfi ¹
• kobra Moradi ²

¹ Associate Professor, Department of Arabic Literature and Language, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature Education, Farhangian University Po Box 14665-889, Tehran, Iran)

چکیده [English]

Seyyed Hassan Hosseini and Adnan al-Sayegh are contemporary Iranian and Iraqi poets, both of whom have composed poetry regarding the Iran-Iraq War. This study examines the war poetry of these two poets, extracting their conceptual metaphors and poetic imagery. These metaphors are then analyzed using a descriptive-analytical method grounded in the semiotic framework of Michael Riffaterre. Riffaterre’s semiotic theory places particular emphasis on decoding the intricate, interwoven network of signs within a poem; he posits that poetry often involves stating one thing while intending another, and thus, the interpretation of a poem should focus on uncovering this underlying, intended meaning. Consequently, this research adopts Riffaterre’s approach to discern the latent intent behind the metaphors. Within his semiotic framework, specific elements—namely the displacement of meaning, the transformation of meaning, value systems, and the subversion of grammatical norms—were identified and analyzed within the works of both poets. Furthermore, their linguistic value systems were examined through the signs present in their poetry to reveal their underlying ideologies and discursive beliefs. The findings indicate that Hosseini predominantly employs metaphors rooted in themes of love and mysticism to describe the actions of Iranian combatants, whereas al-Sayegh focuses more on the epic dimension of metaphors, occasionally incorporating negative imagery to articulate the adverse consequences of the war. By employing techniques of displacement and semantic transformation within their conceptual metaphors, the two poets have utilized various concepts to describe ideas related to this event.

کلیدواژه‌ها [English]

• : Semiotics
• conceptual metaphor
• Iran-Iraq War
• Seyyed Hassan Hosseini
• Adnan al-Sayegh