نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فرخنده عبدی ¹
• سید باقر حسینی ²
• عبدالباسط عرب یوسف آبادی ³
• آشور قلیچ پاسه ⁴

¹ دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

² دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

³ استادیار زبان و ادبیات عربی، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

⁴ استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی بازنمایی تروما و تاب‌آوری در دو رمان وشم الطائر از دنیا میخائیل و دختر شینا از بهناز ضرابی‌زاده و شناسایی تأثیر بسترهای فرهنگی-تاریخی متفاوت بر شیوة روایت‌گری زنانة جنگ انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از حیث روش کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است و چارچوب نظری آن بر آرای سه نظریه‌پرداز اصلی مطالعات تروما یعنی کتی کاروت، جودیت هرمن و دومینیک لاکاپرا استوار است. داده‌ها به‌شیوة کتابخانه‌ای گردآوری و مؤلفه‌های مرتبط با تجربة تروماتیک در دو اثر شناسایی و به‌صورت تطبیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو رمان، جنگ را فراتر از یک رخداد تاریخی، به‌مثابة تجربه‌ای ماندگار در حافظه و هویت شخصیت‌های زن بازنمایی می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که در وشم الطائر، تروما عمدتاً در قالب اسارت، خشونت جنسی سازمان‌یافته و فروپاشی هویت نمود می‌یابد و تاب‌آوری بقا‌محور شخصیت اصلی، به‌دلیل نبود حمایت اجتماعی، در چرخة باززیستن باقی می‌ماند، در حالی که در دختر شینا، پیامدهای روانی جنگ در قالب اضطراب مزمن، سوگ و مسئولیت‌های خانوادگی بازنمایی می‌شود و تاب‌آوری، در بستر حمایت‌های خانوادگی و فرهنگی، به بازسازی تدریجی هویت می‌انجامد. نتیجة پژوهش آشکار می‌سازد که تفاوت در ماهیت خشونت، میزان دسترسی به حمایت‌های اجتماعی و زمینه‌های فرهنگی، الگوهای متفاوتی از بازداری هیجانی، انزوای اجتماعی و تاب‌آوری را در روایت زنانه رقم می‌زند.

کلیدواژه‌ها

• مطالعات تروما
• تاب‌آوری
• روایت زنانه
• وشم الطائر
• دختر شینا

موضوعات

• ادبیات تطبیقی

عنوان مقاله [English]

Female Narrative of Trauma and Resilience: A Comparative Reading of Washm al-Ṭā'ir and Dokhtar-e Shīnā Based on Trauma Studies

نویسندگان [English]

• - - ¹
• - - ²
• Abdolbasit Arab Yousofabadi ³
• Abdolbasit Paseh ⁴

¹ Master's degree graduate, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

² Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

³ Assistant Professor of Arabic Language and Literature, Department of Arabic Language and Literature, Zabol University, Zabol, Iran.

⁴ Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

چکیده [English]

The present study aims to conduct a comparative analysis of the representation of trauma and resilience in two novels—Washm al-Ṭā'ir (The Tattoo of the Bird) by Dunyā Mīkhā'īl and Dokhtar-e Shīnā (Shina's Daughter) by Behnaz Zarābīzādeh—and to identify the impact of differing cultural-historical contexts on the narrative style of women's war writing. This research is fundamental in terms of purpose and qualitative in method, employing a descriptive-analytical and comparative approach, with its theoretical framework grounded in the perspectives of three major trauma theorists: Cathy Caruth, Judith Herman, and Dominick LaCapra. Data were collected through library-based research, and components related to traumatic experience in the two works were identified and comparatively analyzed. The findings reveal that both novels represent war not merely as a historical event, but as an enduring experience embedded in the memory and identity of their female characters. In Washm al-Ṭā'ir, trauma manifests primarily in the form of captivity, organized sexual violence, and identity dissolution, with the protagonist's survival-oriented resilience remaining trapped in a cycle of reliving, due to the absence of social support. In Dokhtar-e Shīnā, by contrast, the psychological consequences of war are represented through chronic anxiety, grief, and familial responsibilities, and resilience, situated within a context of familial and cultural support, leads to the gradual reconstruction of identity. The findings reveal that differences in the nature of violence, the extent of access to social support, and cultural contexts give rise to distinct patterns of emotional repression, social isolation, and resilience in women's narrative.

کلیدواژه‌ها [English]

• Trauma Studies, Resilience, Female Narrative, Washm al-Ṭā'
• ir, Dokhtar-e Shīnā