Document Type : Research Paper
Abstract
النوستالجیا أو الحنین إلی الماضی، هو حالة نفسیة تطرأ علی الإنسان علی مستوی اللاشعور فتتحول فیه فکرة وتصوراً. وفی مجال الأدب تطرأ هذه الحالة علی شاعر أو کاتب قد تأثر بالظروف الذاتیة ،والاجتماعیة _السیاسیة، فمِن ثَـمَّ یشعر فی نفسه نوعاً من الإحساس بالملل والسأم من حاضره. ومن جرّاء ذلک تتکون فکرة العودة إلی الماضی والذکریات الحلوة فتتجلّی هذه الفکرة فی آثاره الأدبیة مشوبة بأحاسیس من الهم والغم.
إنّ أحمد عبد المعطی الحجازی ونادر نادربور کشاعرین کبیرین من شعراء الأدب العربی والفارسی المعاصرَین ورائدَی المدرسة الرومانسیة الأدبیة، قد تکاثرت ملامح الحزن، والحسرة، والشوق إلی الماضی فی شعرهم، نظراً إلی الظروف الذاتیة والاجتماعیة فی الزمن الذی عاشاه.
إذن قد قام هذا البحث بدراسة مقارنیة لکیفیة تجلی هذه الفکرة فی شعر هذین الشاعرین دراسة معتمدة علی المدرسة الإمریکیة فی الأدب المقارن، متّبعاً المنهج الوصفی- التحلیلی.
و قد أثبتت هذه الدراسة بأنّ الشاعرین قد اشترکا من مضامین النوستالجیا فی ما یلی: الغربة عن الوطن، و الطفولة، و المعشوق، و الأسرة، و الأقرباء، و المستقبل. وکذلک أُثبت أنّ «الاغتراب» أثّر فی أسلوب الشاعرین الشعری وتجلّی ذلک فی عناصر منها:التکرار، والموسیقی، وأسلوب الاستفهام.
.
Keywords
الف. کتابها
- اسوار، موسی (1381)؛از سرود باران تا مزامیر گل سرخ، پیشگامان شعر امروز عرب، تهران، سخن.
- اسماعیل، عز الدین (لا.تا)؛ الشعر العربی المعاصر، قضایاه وظواهره الفنیة والمعنویة، بیروت، دار الثقافة.
- آشوری، داریوش (1381)؛ فرهنگ علوم انسانی، تهران، زمستان.
- باطنی، محمد رضا و گروه نویسندگان، (1386)؛ واژهنامهی روانشناسی و زمینههای وابسته، تهران، فرهنگ معاصر.
- براهنی، رضا (1371)؛ طلا در مس، تهران، انتشارات نویسنده.
- بوقرورة، عمر( د،ت)، الغربة والحنین فی الشعر الجزائری الحدیث (1945-1962)؛ منشورات جامعة باتنة.
- جحا، میشال خلیل (1999)؛ أعلام الشعر العربی الحدیث من أحمد شوقی إلی محمود درویش، الطبعة الأولی، بیروت، دارالعودة.
- حجازی، احمد عبد المعطی (1982)؛ دیوان احمد عبد المعطی حجازی، الطبعة الثالثة، بیروت، دار العودة.
- خضری، حیدر (1385)؛ بررسی مکتب رمانتیسم در شعر معاصر عربی و فارسی، پایان نامهی دکتری رشته ی زبان و ادبیات عرب، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
- راضی جعفر، محمد (1999)؛ الاغتراب فی الشعر العراقی المعاصر مرحلة الروّاد، دمشق، اتحاد الکتاب العرب.
- سهیر، رابرت/ لووی، میشل (1383)؛ رمانتیسم و تفکر اجتماعی. «ارغنون». شمارهی 2. تهران، انتشارات سازمان چاپ.
- سلحشور، یزدان (1380)؛ در آیینهی نقد و بررسی شعر نادرنادرپور، تهران، انتشارات مروارید.
- سید حسینی، رضا (1366)؛ مکتبهای ادبی، چاپ سوم. تهران، انتشارات نیل.
- شاملو، سعید (1375)؛ آسیب شناسی روانی، چاپ ششم، تهران، انتشارات رشد.
- شامی، یحیی (1999)؛ موسوعة شعراء العرب، المجلد الثالث، الطبعة الأولی، بیروت، دار الفکر العربی.
- عبید، محمد صابر (2001)، القصیدة العربیة الحدیثة بین البنیة الدلالیة والإیقاعیة، دمشق، منشورات اتحاد کتاب العرب.
- عبود، عبده و دیگران (2001)؛ الأدب المقارن؛ مدخلات نظریة و نصوص و دراسات تطبیقیة، دمشق، مطبعة قمحة أخوان.
- عشری زاید، علی (2008)؛ عن بناء القصیدة العربیة الحدیثة، الطبعة الخامسة، القاهرة، مکتبة الآداب.
- علوش، سعید (1987)؛ مداس الأدب المقارن، الطبعة الأولی، المرکز الثقافی العربی.
- فورست، لیلیان (1375)؛ رمانتیسم، ترجمه مسعود جعفری، چاپ اوّل، تهران، مرکز.
- لنگرودی، شمس (1378)؛ تاریخ تحلیلی شعرنو فارسی، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران، مرکز.
- مختاری، حمید (1377)؛ هفتادسال عاشقانه، تهران، تیراژه.
- نادرپور، نادر (1382)؛ مجموعه اشعار، با نظارت پوپک نادرپور، تهران، نگاه.
- وفایی، محمد افشین (1386)؛ صد شعر از این صد سال، تهران، سخن.
ب. مجلهها
- - آل بویه لنگرودی، عبدالعلی و دیگران (1390)؛ بررسی تطبیقی رمانتیسم در اشعار نادر نادرپور و ابوالقاسم شابی، فصلنامه لسان مبین، سال دوم، دورهی جدید، شمارهی سوم، بهار 90، صص 1-27
- شریفیان، مهدی و دیگران (1385 هـ)؛ بررسی فرایند نوستالژی در شعر معاصر فارسی بر اساس اشعار نیما یوشیج و مهدی اخوان ثالث، مجله کاوشنامه ادبیات فارسی، سال هفتم، شماره 12، کرمان، صص 33-62
- شریفیان، مهدی (1386)؛.. بررسی فرایند نوستالژی در اشعار سهراب سپهری، مجلهی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیس تان و بلوچستان: سال پنجم، بهار و تابستان، صص 51-72
- عالی عباس آباد، یوسف (1387)؛ غم غربت در شعر معاصر، نشریهی علمی پژوهشی گوهر گویا، سال دوم، شماره 6، صص 155-179.
ج.منابع لاتین
- Hornby, A.S.(`2003) Oxford Advanced Learners Dictionary,Oxford University Press.
- Archer,J., Amus, S.L., Broad, H.,& Currid.L. (1998).Duration of Homesickness Scale. British Journal of Psyschology. 89.205.
- Vantilburg & M.A.L (1997). The psychological context of homesickness. In M.A.L. Vantilborg & A. J.J. M. Vingerhoets (Eds). Psychological aspects of geographical moves: homesickness and acculturation stress, 39. Tilburg University press.
- Rrlich, victor; Russian formalism, history-doctrine; yale university, 1981, p 217.