ادبیّات تطبیقی و جایگاه آن در آینده مطالعات ادبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات انگلیسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار گروه ادبیّات انگلیسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

ادبیّات تطبیقی، به­مثابة نگرشی ادبی، تاریخ بسیار پر فراز و نشیبی را تجربه کرده است. گروهی تا مدّت‌ها تفاوت چندانی میان این نگرش و ادبیّات جهان قائل نبودند و حتّی در برهه‌ای از زمان، آن­ها را در رقابت با یکدیگر می‌پنداشتند. مدّتی از این شرایط نگذشته بود که ادبیّات تطبیقی به­تدریج، به­واسطۀ آنچه به­منزلة بی­ثباتی در پایگاه نظری قلمداد می‌شد، مورد انتقاد قرار گرفت. این نظراتِ به­طور عمده سخت‌گیرانه، رو به فزونی داشت و تا آنجا پیش رفت که حتّی در اواخر قرن بیستم، تعداد محدودی از پژوهشگران این حوزه از ادبیّات تطبیقی به­مثابة نگرشی منسوخ و بی­پایه و اساس یاد می‌کردند؛ امّا همة این کشمکش‌ها نشان از حضور مؤثّر این سبک مطالعات ادبی در میان پژوهشگران و عدم درک دقیق و درست آن توسّط تطبیقگرایان بود. در پایان قرن بیستم، با تلاش‌های بی­وقفۀ پژوهشگران این حوزه و درک بیشتر منتقدان ادبی از این روش، هجمه‌ها کاهش یافت و بحران‌های یادشده تاحدودی رفع شد. ادبیّات تطبیقی در قرن حاضر به یکی از اصلی‌ترین روش‌های مطالعۀ ادبیّات تبدیل شده و بسیاری از دانشگاه‌ها، واحد‌هایی در حوزۀ مطالعات ادبی تطبیقی داشته یا حتّی گروه‌های آموزشی­ای با این نام تأسیس کرده‌اند. پژوهش حاضر، با روشی بنیادی و با تکیه بر تاریخچۀ کنونی ادبیّات تطبیقی به­مثابة ابزار لازم پژوهش، جایگاه ادبیّات تطبیقی را میان سایر نگرش‌ها بررسی کرده و وضعیّت و اهمّیّت آن را در قرن حاضر به بحث و گفتگو گذاشته است. نتیجه اینکه به­واسطۀ تغییرات گسترده در سبک و سیاق مطالعۀ ادبیّات و نقد ادبی همراه با محوریّت روزافزون فنّاوری‌های مختلف و دنیای مجازی، ادبیّات تطبیقی می‌تواند چارچوب مناسبی را برای مطالعۀ مقایسه‌ای ادبیات با سایر رشته‌ها و علوم فراهم آورد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Literature and its Place in the Future of Literary Studies

چکیده [English]

As a literary discipline, comparative literature has experienced many vicissitudes. For some time, many did not differentiate between comparative literature and world literature, while some others understood them as rivals. Not long after this, comparative literature went through a type of crisis which arose from its theoretical and ideological basis. This issue went so far for comparative literature that back in twentieth century some theorists announced this literary discipline “dead” and declared its theoretical background “in crisis.” All the vitriolic attacks on this literary approach, however, were a proof of its existence and lack of a thorough understanding of its mechanism on the part of comparatists and alike. Over the last years of the twentieth century, and with the researches of some contemporary comparatists, this discipline managed to resolve all these crises. Comparative literature, in twenty-first century has become one of the most important disciplines in reading literary works and many universities have set comparative literature credit courses or run independent graduate programs. This article, using a fundamental research with emphasis on present history of comparative literature as tools of analysis, tries to elucidate the importance of comparative literature among other main literary disciplines and explain its importance in contemporary times. The findings show that with the stylistic changes in literary studies and in the outcome of the literary production in the present age along with the rapid development in technology and virtual world, comparative literature can provide a proper framework for comparing studies in this subject.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Comparative Literature
  • World Literature
  • Cultural Studies
  • Literary Studies

انوشیروانی، علیرضا (1391). سیر تحوّلات نظری ادبیّات تطبیقی. نشریۀ ادبیّات تطبیقی: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 3 (2)، 3-7.

 

-------------- (1392)؛ مطالعات بینارشته‌ای ادبیّات تطبیقی. نشریۀ ادبیّات تطبیقی: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 4 (1)، 3-9.

 

باسنت، سوزان (1391). تأمّلی بر ادبیّات تطبیقی در قرن بیست و یکم. ترجمۀ مسیح ذکاوت. نشریۀ ادبیّات تطبیقی: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 3 (5)، 50-61.

 

زینی‌وند، تورج (1392). ادبیّات تطبیقی و مقولۀ فرهنگ. کاوش‌نامۀ ادبیّات تطبیقی (مطالعات تطبیقی عربی -فارسی)، 3 (12)، 1-16.

 

یوست، فرانسوا (1388). فلسفه و نظریّه‌ای جدید در ادبیّات. ترجمۀ علیرضا انوشیروانی. فصلنامۀ مطالعات ادبیّات تطبیقی، 2 (8)، 37-56.

References

Aldridge, Owen, Ed. (1969). Comparative Literature: Matter and Method. Urbana: University of Illinois Press.

Aristotle (2005). Poetics, Trans. Stephen Halliwell. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Bassnett, Susan (1993). Comparative Literature: A Critical Introduction. Oxford: Blackwell.

Damrosch, David (2003). What Is World Literature?. Princeton: Princeton UP.

Derrida, Jacques (2008). Who or What Is Compared? The Concept of Comparative Literature and the Theoretical Problems of Translation. Trans. Eric Prenowitz, Discourse, 30 (1-2), 22-53.

De Saussure, Ferdinand (2011). Course in General Linguistics. New York: Columbia University Press.

Domínguez, César (2013). Literatura Europea Comparada. Madrid: Arco Libros.

Leitch, Vincent, William Cain, et al., Eds. (2010). The Norton Anthology of Theory and Criticism. Second Edition, New York & London: WW Norton & Company.

Marx, Karl and Friedrich Engels (1948). Manifesto of the Communist Party. New York: International Publishers.

Remak, Henry H. (1961). Comparative Literature: Its Definition and Function. In: N. P. Stallknecht & H. Frenz (Eds.), Comparative Literature: Method and Perspective, Carbondale: Southern Illinois UP, 3-57.

Said, Edward (2004). Humanism and Democratic Criticism. New York: Palgrave Macmillan.

Saussy, Haun (2006). Exquisite Cadavers Stitched from Fresh Nightmares: Of Memes, Hives, and Selfish Genes. In: H. Saussy (Ed.), Comparative Literature in an Age of Globalization, Baltimore, MD: Johns Hopkins UP, 3-42.

----------------- (2015). Introducing Comparative Literature: New trends and Application. London & New York: Routledge.

Spivak, Gayatri Chakravorty (2003). Death of a Discipline. New York: Columbia University Press.

Steiner, George (1989). Real Presences. Is There Anything in What We Say?, London: Faber & Faber.

Tötösy de Zepetnek, Steven (1999). From Comparative Literature Today Toward Comparative Cultural Studies. CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 3.1, 1-15.

Villanueva, Darío (1991). El polen de ideas. Teoría, Crítica, Historia y Literatura comparada. Barcelona: PPU.

Wellek, René (2009). The Crisis of Comparative Literature. In: D. Damrosch Natalie Melas, M. Buthelezi (Eds.), The Princeton Sourcebook in Comparative Literature, Princeton: Princeton UP, 162-172 [originally 1958].