دانشگاه رازی کاوش نامه ادبیات تطبیقی 2676-6515 مقالات آماده انتشار 2026 05 12 Comparative Analysis of the Novels of the Principal of the School, Jalal Al-Ahmad and Al-Las and Al-Kalab by Najib Mahfouz Based on Critical Realism تحلیل تطبیقی رمان‌های مدیر مدرسه جلال آل احمد و اللّص و الکلاب نجیب محفوظ بر مبنای رئالیسم انتقادی 4280 10.22126/jccl.2026.13679.2751 FA حسین مهتدی گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس 0000-0001-9485-2682 سمیه شرونی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران 0000-0001-8908-9037 Journal Article 2026 02 24 The main issue of this research is to examine the function of critical realism in shaping the image of reality and showing how society is criticized in the novels of the Headmaster of Jala Al-Ahmad and Al-Lus and Al-Kilaab by Najib Mahfouz.<br /> The objectives of the research are to identify and analyze critical realism in these two works, and the researchers aim to explain the social criticisms of the two authors in the two societies of Iran and Egypt through this literary approach.<br /> Method: The research is based on the description, analysis, and comparison of the text of the two novels, focusing on the components of critical realism and comparing characteristics such as reflection of reality, social totality, the relationship between the individual and society, typification, and popular literature in these two works.<br /> The results indicate that the two works fully comply with the characteristics of Lukács&#039;s critical realism. In both works, the hero is in conflict with the ruling structures, and both authors have used moral and psychological characteristics in addition to social typifications. However, examining the other two components shows that Mahfouz reflects a greater social totality and also preserves and has greater prominence popular literature in the novel. مسأله اصلی این پژوهش بررسی کارکرد رئالیسم انتقادی در شکل‌دهی تصویر واقعیت و نیز نشان‌دادن چگونگی نقد جامعه در رمان‌های مدیر مدرسه جلال آل احمد و اللصّ و الکلاب نجیب محفوظ است. <br /> اهداف پژوهش نیز شناسایی و تحلیل رئالیسم انتقادی در این دو اثر است و پژوهشگران برآن اند تا به تبیین نقدهای اجتماعی دو نویسنده در دو جامعۀ ایران و مصر از طریق این رویکرد ادبی بپردازند. <br /> روش پژوهش بر مبنای توصیف، تحلیل و تطبیق متن دو رمان با تمرکز بر مؤلفه‌های رئالیسم انتقادی و مقایسۀ شاخصه‌هایی چون بازتاب واقعیت، کلیت اجتماعی، نسبت فرد و جامعه، تیپ‌سازی و ادبیات مردمی در این دو اثر صورت می‌گیرد.<br /> نتایج حاکی از تطبیق کامل دو اثر با شاخصه‌های رئالیسم انتقادی لوکاچی است. در هر دو اثر قهرمان در تضاد با ساختارهای حاکم قرار دارد و هر دو نویسنده ضمن تیپ‌سازی‌های اجتماعی از ویژگی‌های اخلاقی و روانی بهره‌گرفته‌اند اما بررسی دو مؤلفه دیگر نشان می‌دهد‌ محفوظ کلیت اجتماعی بیشتری را منعکس کرده و نیز ادبیات مردمی در رمان محفوظ نمود و برجستگی بیشتر دارد.