ادبیات تطبیقی
بازخوانی آراء نیکلسون در پرتو مبانی نظری ادبیات تطبیقی

تورج زینی وند؛ پریسا امیری

دوره 16، شماره 1 ، فروردین 1405، ، صفحه 55-74

https://doi.org/10.22126/jccl.2020.5231.2106

چکیده
  رینولد آلن نیکلسون(1868-1945م) خاورشناس برجستۀ انگلیسی، اگرچه یک «نظریه پرداز» یا «تطبیقگر» معروف در حوزۀ ادبیات تطبیقی نیست و شهرتش بیشتر در «ترجمه»، «تصحیح» و «شرح» برخی آثار مشهور تصوّف اسلامی است، اما در کتاب «تاریخ ادبیات عرب» به بیان برخی جریان­های «تأثیر و تأثّر»، «مقایسه­ها» و «تحلیل­های ...  بیشتر

ادبیات تطبیقی
بررسی تطبیقی دوبیتی در ادبیات فارسی و ادبیات عربی

کیامرث شاه ولی

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1403، ، صفحه 69-89

https://doi.org/10.22126/jccl.2023.8269.2435

چکیده
  دوبیتی یکی از قالب‌ها و گونه‌های شعری است که کاربرد دوبیتی در ادبیات فارسی پرکاربردتر از ادبیات عربی است. دو فرهنگ، دو زبان و دو ملّیت ایرانی و عربی دارای تعاملات مشترکی در ابعاد مختلف هستند. بدون تردید سبک‌ها، قالب‌های شعری و بحور عروضی از این تعامل و به دنبال آن تأثیر و تأثّر بی‌بهره نبوده است. این تحقیق با هدف بررسی کاربرد دوبیتی ...  بیشتر

پرتوی از تأثیر فرهنگ و ادب ایرانیان باستان در ادب عربی و فارسی (مطالعه موردی: صبر)

وحید سبزیان پور؛ هدی رضایی؛ فریده احمدی

دوره 12، شماره 4 ، بهمن 1401، ، صفحه 21-43

https://doi.org/10.22126/jccl.2021.5657.2170

چکیده
  ادبیات فارسی و عربی گنجینه گران‌بهایی از حکمت و معرفت است؛ مفاهیم اخلاقی و انسانی در این دو ادب برگرفته از فرهنگ اسلامی و قرآنی و نیز میراث فرهنگی ایرانیان پیش از اسلام است. صبر یکی از مفاهیمی است که در فرهنگ اسلامی، عربی و فارسی از زوایای مختلفی مورد توجّه حکیمان، شاعران و گویندگان قرار گرفته است، ازجمله توصیه به صبر، آثار و نتایج ...  بیشتر

ادب عربی در آینه شعر فرخی سیستانی

علیرضا منوچهریان

دوره 10، شماره 1 ، خرداد 1399، ، صفحه 135-158

https://doi.org/10.22126/jccl.2020.1462.1501

چکیده
  یکی از جذّاب­ترین زمینه‌های مطالعه و پژوهش در ادبیّات مشرق­زمین، پرداختن به تأثیر متقابل آثار ادبی در زبان­های پارسی و عربی و به‌ویژه درون­مایه­های مشترک دیوان­های شعری پارسی و عربی است که از کهن­ترین مباحث ادبیّات تطبیقی و در عین حال از دشوارترین زمینه‌های پژوهش در این عرصه نیز به­شمار می­رود. در جستار فراروی که ...  بیشتر

بهار و ادب عربی

سیدکمال موسوی؛ سیدمحمدرضا ابن الرسول

دوره 6، شماره 24 ، اسفند 1395، ، صفحه 183-206

چکیده
  در مقاله‌ای که پیش رو دارید، نگارندگان با در نظرداشتِ پژوهش‌های پیشین دربارة اثرپذیریِ ملک‌الشّعرای بهار از قرآن، حدیث، امثال، حکم و متون نظم عربی و به روش توصیفی - تحلیلی، نویافته‌های خود را در این باره با سامانی دیگر نمایانده‌اند. در این راستا، نتایج جست‌وجو در سرچشمه‌های عربیِ برخی از سروده‌های بهار و انواع بهره‌برداری‌های ...  بیشتر

نقش منابع عربی در تبیین فرهنگ و ادب ایرانیان باستان مطالعة موردپژوهانه: پند‌های مکتوب بر ابزار و لوازم زندگی
دوره 5، شماره 19 ، آذر 1394، ، صفحه 119-142

چکیده
  از ویژگی­های بارز ایرانیان، اهتمام به پند و اندرز است که از اصول و مبانی فکری و فرهنگی آن­ها به منظور حفظ ارزش­های اخلاقی و اجتماعی بوده است؛ این پند­های حکیمانه را که عموماً حاصل تعالیم دینی، تجربه­های تلخ و شیرین و خرد­ورزی آن­ها بوده، در گنجینه­ها نگهداری می­کردند، بر سرکوی و بازار به گوش مردم می­رساندند و کسانی ...  بیشتر

بررسی نقش مراکز علمی ایران در پیشبرد علوم عربی و ادبی عصر عباسی (مطالعۀ موردی: دینور، قرمیسین، شهرزور و حلوان)
دوره 5، شماره 18 ، شهریور 1394، ، صفحه 121-146

چکیده
  چکیده مطالعه و بررسی نقش مراکز علمی ایران در پیشبرد علوم عربی و ادبی در حوزۀ ادبیات تطبیقی مکتب فرانسه می‌گنجد؛ زیرا مراکز علمی ملتی در ادبیات ملتی دیگر تأثیرگذار بوده ‌است. در دورۀ عباسی‌ (656-132هـ.ق) که علوم عربی و ادبی بیش از هر دورۀ دیگری شکوفا شد، با در نظر گرفتن مقتضیات و بستر سیاسی و دینی مناسب، نقش چهار مرکز علمی  غرب ایران ...  بیشتر

فرهنگ اسلامی -‌ ایرانی در کتاب الأدب الصّغیر و تأثیر آن در منابع عربی
دوره 4، شماره 13 ، فروردین 1393، ، صفحه 49-72

چکیده
  دو کتاب الأدب الصّغیر و الأدب الکبیر، نقطة تقاطع دو فرهنگ ایرانی و اسلامی محسوب می­شوند. نویسنده با معیار عقل و خرد، مضامینی را از این دو فرهنگ برگزیده که نه تنها پس از گذشت بیش از هزار سال مورد تأیید خردمندانند؛ بلکه موجب تحسین آن­ها شده­اند. سبک نگارش ابن مقفّع که در نوع خود بدیع و بی­نظیر است، در کنار مضامین عقلی مشترک در دو ...  بیشتر