ادبیات تطبیقی
علی اصغر حبیبی؛ حسن میرکمالی
چکیده
بررسی رابطه میان فضای شهری با ادبیات از دو بعد تصویر فضاهای شهری در آثار ادبی و خوانش آثار ادبی بر مبنای نظریات فضا، یکی از حوزههای پژوهش تطبیقی بر مبنای مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی است. نظریه هنری لوفور که فضای شهری را محصولی اجتماعی و دیالکتیکی میداند، چارچوبی برای تحلیل سه بُعد عمل فضایی (فعالیتهای روزمره) بازنمایی فضا (برساختههای ...
بیشتر
بررسی رابطه میان فضای شهری با ادبیات از دو بعد تصویر فضاهای شهری در آثار ادبی و خوانش آثار ادبی بر مبنای نظریات فضا، یکی از حوزههای پژوهش تطبیقی بر مبنای مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی است. نظریه هنری لوفور که فضای شهری را محصولی اجتماعی و دیالکتیکی میداند، چارچوبی برای تحلیل سه بُعد عمل فضایی (فعالیتهای روزمره) بازنمایی فضا (برساختههای ایدئولوژیک و رسمی) و فضای زیسته (تجربههای نمادین و ذهنی) فراهم میکند. این پژوهش به بررسی تطبیقی فضاهای شهری ومعماری در دو رمان برجسته ادبیاتمعاصر خاورمیانه، یعنی ثلاثیه نجیب محفوظ (شامل بینالقصرین، قصرالشوق و السکریة) و شوهر آهو خانم علیمحمد افغانی، از منظر نظریه تولید فضای هنری لوفور میپردازد. نتایج بررسیها نشان میدهد که فضاهای شهری قاهره و کرمانشاه نهتنها بستری برای رویدادهای داستانی، بلکه کنشگری فعال در بازتولید روابط اجتماعی، تعارضات طبقاتی و جنسیتی، و تحولات فرهنگی در بستر گذار از سنت به مدرنیته هستند. مقایسه تطبیقی این دو رمان، شباهتها و تفاوتهای بازنمایی فضاهای شهری در دو جامعه عربی و ایرانی را آشکار میسازد و نقش فضا را بهعنوان عنصری پویا در شکلگیری هویت و تاریخ اجتماعی برجسته میکند.